Do Polski zawitały dawno niewidziane mroźne temperatury. W poniedziałek średnia dla całego kraju wyniosła -13 stopni, ale już np. w Warszawie termometry wskazywały -18 stopni, w Lublinie – -19 stopni, a w Białymstoku – -21 stopni. – Zapewnienie właściwej temperatury w miejscu to obowiązek pracodawców, niezależnie od pory roku – przypomina Główny Inspektor Pracy Marcin Stanecki. Oto wszystkie obowiązki, jakie mają firmy w czasie mrozów.
- Teza. Niskie temperatury generują nowe obowiązki dla pracodawców. Muszą oni zapewnić odpowiednie warunki pracy zatrudnianym przez siebie osobom.
- Dowód. Odpowiednie zapisy prawne w tym zakresie znalazły się w rozporządzeniu w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP). Określają one m.in. minimalną temperaturę w miejscu pracy czy zasady dotyczące wykonywania obowiązków na powietrzu.
- Efekt. Kto nie podporządkuje się przepisom, ten naraża się na wypłacanie pracownikowi pensji za czas, w którym odstąpił on od wykonywania obowiązków ze względu na niezapewnienie mu do tego warunków.
Niska temperatura to dodatkowe obowiązki dla pracodawcy. Spis treści
Przepisy jasno wskazują, że jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest ochrona zdrowia i życia pracowników, tak samo, jak i zapewnienie im bezpiecznych warunków pracy. Co oczywiste, zasady te mają szczególne zastosowanie, gdy za oknem termometry wskazują odczyty grubo poniżej zera. Pracodawca w takim wypadku musi zapewnić odpowiednią temperaturę w miejscu pracy.
W okresie mrozów w pomieszczeniach pracy muszą być zapewnione minimalne temperatury 18 stopni Celsjusza lub 14 stopni. W określonych przypadkach pracownikom będą także przysługiwały profilaktyczne posiłki i napoje. Wszystko dlatego, że wyziębienie pracownika niesie bezpośrednie zagrożenie dla jego życia i zdrowia.
Marcin Stanecki, Główny Inspektor Pracy
Niska temperatura a praca w pomieszczeniach
Trzeba doprecyzować, skąd bierze się ten rozstrzał temperatur. Otóż musi być ona dopasowana do rodzaju wykonywanych zadań; chodzi o metody pracy i wysiłek konieczny do jej wykonania. Dlatego też temperatura:
- nie może być niższa niż 14 stopni – chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają (bo np. praca odbywa się w chłodni);
- nie może być niższa niż 18 stopni – dotyczy to pomieszczeń, w których wykonywana jest lekka praca fizyczna, a także pomieszczeń biurowych.
– W okresie mrozów istotne jest zapewnienie odpowiednich warunków pracy co ma szczególne znaczenie w przypadku seniorów, a także pracowników cierpiących na niewydolność układu krążenia, którzy w wyniku długotrwałego oddziaływania niskich temperatur mogą doznać wyziębienia organizmu. Oznaką tego mogą być np. dreszcze czy zgrabiałe ręce, które oznaczają, że warunki pracy nie są jednak odpowiednie – tłumaczy Stanecki, z którym Biznes Enter przeprowadził wywiad o największych zmianach na rynku pracy w 2026 r.
To nie koniec obowiązków pracodawców. W czasie mrozów muszą oni zabezpieczyć pomieszczenia oraz stanowiska pracy w taki sposób, aby nie napływało do nich chłodne powietrze z zewnątrz. Ponadto, jeśli firma korzysta z klimatyzacji czy wentylacji mechanicznej, to musi to robić w takich sposób, aby nie powodować przeciągów, wyziębienia ani przegrzania. Strumień powietrza z takich urządzeń nie powinien być skierowany bezpośrednio na stanowisko pracy.
Pracownik ma swoje prawa w razie niezapewnienia mu odpowiednich warunków
Co zatem, jeśli firmie nie uda się zapewnić odpowiednich warunków? Niska temperatura stwarza bezpieczeństwo dla zdrowia lub życia pracownika, a zatem ma on prawo powstrzymać się od wykonywania pracy. Oczywiście musi o tym fakcie powiadomić przełożonego, ale – co istotne – w tym czasie nadal przysługuje mu prawo do wynagrodzenia.
Niektóre grupy pracowników mają zresztą szczególne ograniczenia. Np. kobiety w ciąży i karmiące dziecko piersią nie mogą wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia. Innymi słowy: wszystkich, które mogłyby mieć niekorzystny wpływ na ich zdrowie, przebieg ciąży lub karmienie.
Zaliczają się do nich m.in. prace wykonywane w mikroklimacie zimnym w warunkach, w których wskaźnik PMV (predicted mean vote, pol. przewidywana średnia ocena) jest mniejszy niż -1. Ten siedmiostopniowy wskaźnik (od -3 oznaczającego „zimno” po +3 – „gorąco”) stosuje się w opisie komfortu cieplnego w pomieszczeniach zamkniętych. Limit -1 dla kobiet w okresie ciąży i karmienia sprawia, że mogą one pracować wyłącznie w komfortowej temperaturze.
Z kolei młodociani nie mogą być zatrudnieni przy pracach w temperaturze niższej niż 14 stopni, przy wilgotności względnej wyższej niż 65% (np. w chłodniach) oraz w warunkach narażających na stałe przemakanie odzieży, powodujące naruszenie bilansu cieplnego.
Oto warunki pracy na zewnątrz przy mrozach
Prawo zapewnia też szczególną ochronę osobom pracującym na zewnątrz. I to nawet jeśli nie mamy do czynienia z ujemnymi temperaturami czy śniegiem. W takim wypadku stanowiska pracy na zewnątrz muszą być tak usytuowane i zorganizowane, by pracownicy byli chronieni przed:
- opadami;
- zbyt niską temperaturą;
- silnym wiatrem i spadającymi przedmiotami, np. soplami lodu lub warstwami nagromadzonego śniegu.
Pracownicy pracujący zimową porą na zewnątrz lub w nieogrzanych pomieszczeniach (chłodnie itd.) muszą mieć odzież ciepłochronną, dobraną odpowiednio do warunków pracy. Pracodawca musi im zapewnić znajdujące się w pobliżu pomieszczenie:
- chroniące przed opadami atmosferycznymi;
- umożliwiające ogrzanie się;
- umożliwiające zmianę odzieży;
- zaopatrzone w urządzenia do podgrzewania posiłków (pracujący na zewnątrz mają prawo do posiłków profilaktycznych oraz dostępu do napojów);
- mające temperaturę nie niższą niż 16 stopni.
A co, jeśli pracodawca nie może zapewnić takiego pomieszczenia ze względu na rodzaj pracy wykonywanej na otwartej przestrzeni? W takim wypadku w pobliżu miejsca pracy muszą się znaleźć odpowiednio urządzone źródła ciepła (przy zachowaniu wymagań ochrony przeciwpożarowej).
Skrócenie czasu pracy jako ostateczność
Jeśli jednak warunki pracy są szczególnie uciążliwe, to pracodawca może wprowadzić dodatkowe przerwy od pracy. Oczywiście w takim wypadku pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.
– Prawo pracy pozwala na elastyczną organizację pracy. Przy dużych spadkach temperatur pracodawcy mogą, a nawet powinni rozważyć wprowadzenie dodatkowych przerw w pracy bądź skrócenie dniówki – kończy szef Państwowej Inspekcji Pracy.
Krystian Rosiński, dziennikarz i wydawca Biznes Enter
Część odnośników to linki afiliacyjne lub linki do ofert naszych partnerów. Po kliknięciu możesz zapoznać się z ceną i dostępnością wybranego przez nas produktu – nie ponosisz żadnych kosztów, a jednocześnie wspierasz niezależność zespołu redakcyjnego.
Zdjęcie główne: Maxim Tolchinskiy / Unsplash.com