Choć większość podmiotów gospodarczych powinna składać sprawozdania finansowe co roku, to jednak ich spora grupa nie kłopocze się tym obowiązkiem. Tymczasem organy nadzorujące system KRS mają – zdaniem polityków – wybiórcze podejście. Jednych przedsiębiorców mają dociskać po zaledwie kilku dniach zwłoki, podczas gdy inni przez lata mogą nie składać wymaganych dokumentów. Rządzący dostrzegają ten problem i pracują nad zmianami w prawie.
- Teza. Sprawozdania finansowe, choć powinny być składane co roku przez większość podmiotów gospodarczych, są nierzadko fikcją. Niektórzy zobowiązani od lat uchylają się od uzupełniania formularzy w KRS, a państwo z tym niewiele robi.
- Dowód. Zwrócili na to uwagę posłowie opozycji i w jednej z interpelacji wymienili dziewięć spółek, które nie składają regularnie sprawozdań finansowych. Rekordziści zalegają z dokumentacją za 7 lat podatkowych.
- Efekt. Ministerstwo Finansów przyznaje, że już od jakiegoś czasu zabiega o zmiany w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym, które by dokręciły śrubę w tym zakresie. Ostateczna decyzja o zakresie i kształcie reform leży jednak w gestii Ministerstwa Sprawiedliwości.
Sprawozdania finansowe do zmiany? Spis treści
Sprawozdania finansowe w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) musi sporządzać niemal każdy podmiot gospodarczy prowadzący księgowość. Dotyczy to zarówno spółek kapitałowych, jak i osobowych, a nawet jednoosobowych działalności gospodarczych. Forma działalności gospodarczej nie ma znaczenia – liczy się natomiast metoda ewidencjonowania przychodów i kosztów.
Oczywiście są też wyjątki od tej reguły. Obowiązku takiego nie mają np. spółki jawne osób fizycznych i partnerskie, których obroty za dany rok zamknęły się w kwocie mniejszej niż 2,5 mln euro i nie prowadzą pełnej księgowości. Mimo to także i w takim wypadku muszą złożyć w KRS oświadczenie o braku obowiązku sporządzenia i złożenia sprawozdania finansowego.
Sprawozdania finansowe to często fikcja
Mimo to każdy, kto przeglądał dane zebrane w KRS lub w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), wie, że wiele podmiotów nie dba o o to, czy ich sprawozdania finansowe są dodawane regularnie. W przypadku niektórych zaległości mogą sięgać nawet kilku minionych lat.
Na ten problem zwrócili uwagę posłowie Konfederacji – Krzysztof Mulawa, Krzysztof Szymański, Krzysztof Tuduj, Witold Tumanowicz i Michał Wawer. W interpelacji (nr 15212) skierowanej do ministrów finansów oraz sprawiedliwości stwierdzają, że organy podatkowe i sądowe zachowują ogromną wstrzemięźliwość wobec niektórych podmiotów zalegających ze sprawozdaniami, podczas gdy wobec innych mają być natychmiastowo stosowane sankcje tuż po niedochowaniu terminu.
Taka praktyka budzi uzasadnione wątpliwości, co do równego traktowania podmiotów, przejrzystości funkcjonowania rejestru oraz efektywności mechanizmów ochrony interesu publicznego – oceniają.
I na dowód wskazują dziewięć spółek, które mają zaległości w kwestii sprawozdań. Rekordziści z tego wykazu nie rozliczyli się z KRS za 7 lat podatkowych.
Autorzy interpelacji stwierdzają, że trudno wdrażać państwu nowe mechanizmy kontroli przedsiębiorców, takie jak np. KSeF, skoro nie jest ono w stanie skutecznie egzekwować już istniejących. I pytają szefów resortów finansowego i sprawiedliwości m.in. o kroki wobec podmiotów zalegających z obowiązkiem składania sprawozdań, a także o to, czy można spodziewać się zmian w prawie w tym zakresie dokręcających śrubę podmiotom gospodarczym.
Posłowie wskazują zalegające spółki, resort zapowiada kontrole
Odpowiedzi politykom udzielił wiceminister finansów Jurand Drop (z resortu sprawiedliwości jak na razie nie nadeszła). Drop najpierw podkreśla, że w przypadku zalegania ze sprawozdaniami finansowymi dochodzenie może prowadzić nie tylko policja, ale także naczelnik urzędu celno-skarbowego lub naczelnik urzędu skarbowego. Jeśli zaś zaistnieje podejrzenie przestępstwa, wtedy do gry wchodzi też prokurator.
W przypadku, gdy sprawa trafi do sądu, ten może może nałożyć grzywnę. Tu jednak wiceszef MF wskazuje, że kompetencje w kwestii stanowienia prawa w tym zakresie należą do Ministerstwa Sprawiedliwości.
Co więcej, dziewięć spółek wskazanych przez posłów może mieć kłopoty. Jak czytamy w odpowiedzi, „wymienione podmioty będą podlegały weryfikacji przez organy” Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) w ramach jej kompetencji.
Resort finansów chce ostrzejszego prawa
Czy zatem czekają nas zmiany w prawie, które sprawią, że sprawozdania finansowe, a raczej ich brak, będzie silniej piętnowany przez organy państwa? Na to pytanie jeszcze nie można odpowiedzieć twierdząco. Niemniej takich zmian chciałoby Ministerstwo Finansów.
Wiceminister przyznaje, że MF już postulowało zmianę w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym. Miałaby ona polegać na tym, że w przypadku zwłoki ze złożeniem sprawozdania do KRS to sąd zgłaszałby organom ścigania zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa po wcześniejszym przeprowadzeniu postępowania przymuszającego.
W ramach postępowania przymuszającego sąd rejestrowy może wykryć różne okoliczności, które będą skutkować brakiem obowiązku składania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa – zastrzega Drop.
Nie precyzuje jednak, na jakim etapie są prace nad tą zmianą. Swoją odpowiedź zaś kończy stwierdzeniem, że to resort sprawiedliwości jest odpowiedzialny za nadzór nad funkcjonowaniem systemu KRS, więc tylko on jest w stanie odpowiedzieć na niektóre pytania posłów Konfederacji.
Być może zatem wkrótce zakończy się czas, gdy sprawozdania finansowe umieszczane w KRS były przejawem dobrej woli przedsiębiorcy. Ewentualne zmiany w prawie mogą sprawić, że z jednej strony podmioty gospodarcze zyskają dostęp do większej bazy weryfikowalnych danych o swoich potencjalnych kontrahentach jeszcze przed zawarciem umowy. Z drugiej jednak dla części zapominalskich lub wprost ignorujących obowiązki prawne zwłoka może skończyć się przykrymi kontrolami w ich firmie lub nawet kosztownym postępowaniem sądowym.
Krystian Rosiński, dziennikarz i wydawca Biznes Enter
Zdjęcie główne: jannoon028 / Freepik